Kuchnia bhutańska opiera się na fakcie, który zaskakuje większość przyjezdnych: chili traktuje się tu jak warzywo, nie jak przyprawę. Jest głównym składnikiem dania narodowego, jada się je garściami, a jesienią suszy w jaskrawoczerwonych płachtach na dachach i zboczach.
Ema datshi
Ema datshi — chili z serem — jest daniem narodowym i pojawia się przy niemal każdym posiłku. Całe albo przekrojone zielone papryczki dusi się w sosie z miejscowego sera datshi, miękkiego i lekko kwaskowego. Jest naprawdę ostre. Rodzina wariantów sięga głęboko: kewa datshi z ziemniakami, shamu datshi z grzybami, a dla tych, którym trudno — wersje z większą ilością sera i mniejszą chili.
Podstawą posiłku jest ryż, a w górach miejscowy czerwony ryż, orzechowy w smaku i lekko kleisty, uprawiany w dolinach Paro i Punakhy. W Bumthangu zastępuje go gryka — jako makaron (puta) albo placki (khule).
Reszta stołu
Momo — pierogi na parze z nadzieniem z wołowiny, wieprzowiny albo sera — są uniwersalną przekąską. Phaksha paa to boczek duszony z suszonym chili i rzodkwią. Jasha maroo to przyprawiany gulasz z kurczaka, jedna z łagodniejszych opcji. Suszona wołowina i suszona ryba pojawiają się bez przerwy — to spuścizna przechowywania żywności przez długie zimy. Sezonowo trafiają się paprocie, pokrzywy i wodorosty rzeczne.
Napoje
Suja to herbata z masłem — ubijana z masłem i solą, bliższa rzadkiemu bulionowi niż napojowi, smak nabywany, który na wysokości nabiera pełnego sensu. Ngaja to słodka herbata z mlekiem podawana gościom. Ara to domowy destylat z ryżu, pszenicy albo jęczmienia, czasem serwowany ciepły ze smażonym jajkiem. Piwo jest szeroko dostępne i głównie krajowe.
Czego spodziewać się jako gość
Hotelowe bufety obliczone na turystów mocno zbijają ostrość i dokładają dania indyjskie, chińskie i europejskie. Jeśli chcą Państwo prawdziwej wersji, trzeba powiedzieć — większość kucharzy chętnie zrobi porządne ema datshi, a większości przyjezdnych jeden talerz wystarcza do zrozumienia. Warto prosić o nie obok dań łagodniejszych, a nie zamiast nich.
Wegetarianie mają tu dobrze: buddyzm sprawia, że gotowanie bezmięsne jest normą, dominują dania serowo-warzywne, a wielu Bhutańczyków w ogóle rezygnuje z mięsa w określone dni kalendarza księżycowego, gdy zamykają się masarnie.
Jeden zwyczaj wart odnotowania: doma, orzech betelu zawinięty w liść z wapienną pastą, żuty jest powszechnie i podawany z uprzejmości. Barwi usta na czerwono i jest znacznie mocniejszy, niż wygląda.