Tsechu to religijne święto odprawiane na dziedzińcu dzongu albo klasztoru dziesiątego dnia miesiąca księżycowego, ku czci Guru Rinpoczego. Dla okolicznych dolin jest wydarzeniem roku: rodziny przyjeżdżają w najlepszych tkanych strojach, siadają wokół dziedzińca na dwa lub trzy dni i oglądają tańce, które niosą konkretne znaczenie religijne, a nie pełnią funkcji rozrywki.
Tańce
Tańce cham wykonują mnisi albo wyszkoleni świeccy w ciężkich brokatowych szatach i rzeźbionych drewnianych maskach — gniewne bóstwa, zwierzęta, szkieletowe postacie przedstawiające władców pola kremacji. Każdy taniec obrazuje epizod: poskromienie demonów, sąd nad zmarłymi, przybycie buddyzmu w Himalaje. Oglądanie ich uważa się za przynoszące zasługę, a w niektórych wypadkach ochronę w chwili śmierci.
Między poważnymi tańcami wchodzą atsara — błazny w czerwonych maskach z długimi nosami, które kpią z publiczności, naśladują tancerzy i utrzymują tłum w ruchu. Nie są doklejoną rozrywką; mają określoną rolę w rytuale.
Thongdrel
Wielkie święta kończy rozwinięcie thongdrelu, ogromnej aplikowanej thangki wysokiej na kilka pięter, zawieszanej na murze dzongu przed wschodem słońca i zwijanej, zanim dotknie jej bezpośrednie światło. Słowo znaczy „wyzwolenie przez ujrzenie”: patrzenie na nią ma oczyszczać. Dzieje się to bardzo wcześnie — często około czwartej nad ranem — i jest warte straconego snu.
Które wybrać
Paro Tsechu w marcu albo kwietniu jest największy i najbardziej dostępny dla przyjezdnych, a kończy się thongdrelem. Thimphu Tsechu we wrześniu lub październiku gromadzi największe tłumy. Jambay Lhakhang Drup w Bumthangu, jesienią, obejmuje nagi taniec ognia o północy i sprawia wrażenie znacznie mniej urządzonego pod cudzoziemców. Mniejsze wiejskie tsechu na wschodzie mają najbardziej autentyczną atmosferę.
Daty idą za bhutańskim kalendarzem księżycowym i przesuwają się co roku, więc trzeba je potwierdzić przed rezerwacją. Hotele w Paro i Thimphu zapełniają się na wiele miesięcy przed głównymi świętami.
Jak się zachować
Proszę ubrać się skromnie i formalnie — to uroczystość religijna, a Bhutańczycy wokół są w stroju narodowym. Siadać tam, gdzie wskazano, nie przechodzić przez plac taneczny, nie używać lampy błyskowej. Wstawać, gdy przechodzą mnisi albo dostojnicy. Fotografowanie tancerzy jest przyjęte; fotografowanie z bliska pojedynczych wiernych bez pytania — nie.